Federico Fellini. 8 1/2. Rome

Federico Fellini. La dolce vita. Rome

Fontana di Trevi

Shirin Neshat. Women without men. Tehran

Τεχεράνη της δεκαετίας του '50

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Το μυθιστόρημα Γυναίκες δίχως Άνδρες γράφτηκε το 1989. Αναφέρεται στο έτος

1953, μια σημαντική χρονιά για την πρόσφατη ιστορία του Ιράν, κατά την οποία

εκδηλώνεται το πραξικόπημα εναντίον του δημοκρατικά εκλεγμένου πρωθυπουργού

της χώρας Mohammad Mossadegh, με σκοπό την επαναφορά του Σάχη στην εξουσία.

Orhan Pamuk. Instanbul

Οι πόλεις και η μνήμη...

Μοριακή γαστρονομία. Ferran Adria. Barcelona

letter soup

"Είναι συναρπαστικό να ζει κανείς σ έναν κόσμο που το φαγητό απευθύνεται μόνο στο συναίσθημα"

Ferran Adria

Wim Wenders, Τα φτερά του έρωτα. Berlin

Οι πόλεις ...

και η επιθυμία...

Wim Wenders, Η Αλίκη στις πόλεις

Η περιπλάνηση ως προϋπόθεση αυτογνωσίας...

Wim Wenders, Lisbon story

Ένα φιλμ για τους ήχους της πόλης και τις ιστορίες που οι ήχοι αυτοί αφηγούνται...LISBON STORY
1994
Σκηνοθεσία:
Wim Wenders
Διεύθυνση Φωτογραφίας:
Lisa Rinzler
Μουσική:
Madredeus
Διανομή:
Rόdiger Vogler, Patrick Bauchau, Teresa Salgueiro and Madredeus
Η ιστορία μας ξεκινά με ένα τηλεγράφημα με το κρυπτογραφικό μήνυμα:
"Dear Phil, I cannot continue m.o.s.! -- S.O.S.! -- Come to Lisbon with all your stuff a.s.a.p.! Big hug, Fritz."
Το a.s.a.p. σημαίνει come AS SOON AS POSSIBLE. Αλλά το m.o.s.;
Στην κινηματογραφική γλώσσα σημαίνει "silence".
Όλη η ταινία επικεντρώνεται στο νόημα της τέχνης στα τέλη του 20ου αιώνα και στο τι καινούργιο μπορεί να προτείνει.
Η επιλογή της Λισαβόνας δεν είναι τυχαία. Η ίδια η πόλη αναζητά εκ νέου, χωρίς βεβαιότητες, την ταυτότητα της και με ένταση αναδεικνύονται οι ήχοι της ως μόνη δυνατότητα πρόσβασης στη μυθολογία της. Οι Madredeus αυτό ακριβώς προσπαθούν. Να υπάρξουν σε ένα "σήμερα" που νοηματοδοτείται από το χθες χωρίς, όμως, να απορροφάται από αυτό.

Fernado Pessoa-Alvaro de Campos. Lisboa

Nao sou nada.
Nunca serei nada.
Nao posso querer ser nada.
A parte isso, tenho em mim todos os sonhos do mundo.
_____________________________________________________
I am nothing.
I will never be anything.
I cannot wish to be anything.
Bar that, I have in me all the dreams of the world.

Alvaro de Campos: "The Tobacco Shop" (Tabacaria) (tr. Miguel Peres dos Santos)

Fernado Pessoa. Lisboa

Μ’ αρέσει να ταξιδεύω, ν’ αλλάζω χώρες
Να είμαι πάντα άλλος,
Ψυχή χωρίς ρίζες,
Να ζω έξω από αυτά που βλέπω.

Να μην ανήκω σε κανέναν. Ούτε στον εαυτό μου.
Να πηγαίνω μπροστά, ξοπίσω να παίρνω
Την απουσία κάθε σκοπού.
Και την επιθυμία μου να τον πετύχω.

Αυτό είναι για μένα το ταξίδι.
Αλλά εκτός από το όνειρο για το ταξίδι
Τίποτα από μένα δεν υπάρχει σ’ αυτό.
Όλα τα άλλα, γη είναι και ουρανός.


20-9-1933

Fernado Pessoa Η μάσκα πίσω από τις μάσκες
Μετάφραση Γιάννης Σουλιώτης

Τραμ. Lisboa

Φωτογραφία: Κώστας Γόγαλης

Ψυχογεωγραφία. Πόλεις

-->

«Το βιβλίο μου ανοίγει και κλείνει με εικόνες ευτυχισμένων πόλεων που συνεχώς αλλάζουν σχήμα και χάνονται, κρυμμένες μέσα σε δυστυχισμένες πόλεις» έλεγε ο ΄Ιταλο Καλβίνο για το βιβλίο του Αόρατες πόλεις. Στις σύγχρονες πόλεις το ενδιαφέρον βρίσκεται στην αμείλικτη ανάγκη για αλλαγή. Αυτήν την αλλαγή προσπαθεί να παρακολουθήσει αλλά και να προκαλέσει η ψυχογεωγραφική έρευνα.

΄Εχοντας την απαρχή της στο κίνημα των καταστασιακών (situationists) της δεκαετίας του 50, ως ένας από τους άξονες της δραστηριότητας του, η ψυχογεωγραφική έρευνα σε αντίθεση με την γεωγραφία που ερευνά την επίδραση των φυσικών δυνάμεων και των κλιματικών συνθηκών πάνω στον άνθρωπο, ερευνά τις επιδράσεις του γεωγραφικού περιβάλλοντος, οργανωμένου ή όχι, στα συναισθήματα και τη συμπεριφορά των ατόμων. Κάθε άτομο δομεί τη δική του εικόνα της πόλης. Αυτή η εικόνα φτιάχνεται από γεγονότα, αναμνήσεις, εμπειρίες, ιστορίες, μύθους της πόλης, από μη ορατά δεδομένα και όχι μόνο από αρχιτεκτονική, κτήρια και δρόμους.

Η ψυχογεωργαφική έρευνα και η περιπλάνηση (derive) μέσα στην πόλη μπορούν να μεταμορφώσουν το τοπίο των σύγχρονων πόλεων, προκειμένου να αναδυθούν καινούργιες δυνατότητες πραγμάτωσης των ανθρώπινων επιθυμιών. Όπως λέει ο Γκυ Ντεμπόρ «αρκετά ασχοληθήκαμε με την ερμηνεία των παθών ,το θέμα είναι τώρα να βρούμε καινούργια».

Ο Κόνσταντ στο πλαίσιο του ίδιου κινήματος προτείνει μια ουτοπική πόλη, τη Νέα Βαβυλώνα, γεμάτη πάθη και συγκινήσεις, που θα οξύνει τις δημιουργικές προδιαθέσεις των ανθρώπων. Γράφει «Σε τι χρησιμεύουν και οι πιο εκπληκτικές ανακαλύψεις, όταν λείπουν οι προϋποθέσεις για να επωφεληθεί από αυτές, όταν δεν προσθέτουν τίποτα στην ψυχαγωγία, όταν λείπει η φαντασία; Οι νέες κατασκευές για τις πόλεις θα πρέπει να είναι εύπλαστες, για να ανταποκρίνονται σε μια δυναμική αντίληψη της ζωής, δημιουργώντας το περιβάλλον μας σε άμεση σχέση με τους διαρκώς μεταβαλλόμενους τρόπους συμπεριφοράς»

Καλλιτέχνες σήμερα, ακολουθώντας το παράδειγμα των καταστασιακών, δημιουργούν χάρτες με σκοπό να «αποπροσανατολίσουν», που βοηθούν να χαθείς προσδιορίζοντας τον ευατό σου. Στη θέση ονομάτων των πόλεων σημειώνουν συναισθήματα και στη θέση ονομάτων δρόμων, λέξεις με πολιτικό περιεχόμενο. Άλλοι πάλι μετασχηματίζουν το χώρο (land art) ή επεμβαίνουν σε ιστορικά ορόσημα του αστικού περιβάλλοντος με «τύλιγμα» κτηρίων (Κρίστο).

Η γοητεία που ασκεί σήμερα η σκέψη των καταστασιακών, επομένως και η ψυχογεωγραφία, πρέπει να συνδέεται με την ίδια τη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης και την ανάγκη για προσωπική/ατομική και κοινοτική αντίσταση.

Κώστας Γόγαλης